Czerniak złośliwy (melanoma malignum)

Jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym oka u osób dorosłych. Zwykle występuje u ludzi starszych,  przeważnie  rasy białej, zwykle jednostronnie. Czerniak złośliwy w gałce ocznej występuje najczęściej w naczyniówce (ok 80%), tęczówce i najrzadziej w ciele rzęskowym. W przypadku czerniaka złośliwego rokowanie zależy od umiejscowienia guza, jego wielkości oraz typu histologicznego. Najlepsze rokowania daje czarniak spojówki gałkowej. Czernak złośliwy może dawać przerzuty do węzłów chłonnych, płuc, nerek, wątroby, kości, układu pokarmowego,  mózgu a także naciekać gałkę oczną i penetrować ją.

Objawy kliniczne

Ze względu na to, iż małe zmiany nie dają z reguły żadnych objawów wykrywane są przypadkiem podczas wizyty u lekarza. W skrajnych przypadkach przy znacznym zaawansowaniu  procesu może dojść do zaburzeń pola widzenia  Natomiast w rzadkich przypadkach czerniak złośliwy może prowadzić do wtórnej jaskry  czy wysiękowego odwarstwienia siatkówki. Czerniaki umiejscowione w tęczówce  lub ciele rzęskowym mogą powodować zniekształcenie żrenicy

Objawy

• Ciemno zabarwiona, uniesiona zmiana

• Rzadko występujące odwarstwienie siatkówki

Czasami zmianę trudno jest odróżnić od znamienia barwikowego, w takich przypadkach pomocne jest zastosowanie angiografii fluoresceinowej.

Diagnostyka

Czerniak złośliwy rozpoznawany jest najczęściej podczas przypadkowej wizyty u lekarza specjalisty. W diagnostyce czerniaka pomocnym jest badanie ultradźwiękowe, dzięki któremu określić można wielkość guza oraz jego położenie. Bardzo istotne jest przeprowadzenie diagnostyki w kierunku przerzutów czerniaka do innych narządów.

Leczenie

Leczenie czerniaka złośliwego zależy od wielkości i umiejscowienia zmiany. W przypadku dużych guzów stosuje się najczęściej usu­nięcie gałki ocznej (enakulacja), natomiast  w przypadku mniejszych miejscowe wycięcie wewnątrzgałkowe guza, radioterapię z użyciem radioak­tywnych płytek (brachioterapia) z radioaktywnym jodem, rutenem oraz irydem  naszywanych na twardówkę oraz naświetlania zewnętrzne i  teleradioterapię. Przy małych zmianach można również zastosować laserokoagulację argonową. W ciągu ostatnich kilku lat rozwój techniki umożliwił wykorzystanie do leczenia cy­klotronu protonowego i jonów helu. Leczeniem uzupełniającym wszystkich metod wymienionych powyżej może być chemioterapia i immunoterapia.